Pasjonuj\u0119 si\u0119 histori\u0105. Dawno temu pewna bardzo m\u0105dra nauczycielka historii, zaszczepi\u0142a mi mi\u0142o\u015b\u0107 do tego przedmiotu jednym prostym t\u0142umaczeniem. Wykaza\u0142a \u017ce historia to nie sterta dat i nazw do wykucia na pami\u0119\u0107 ale proces przyczynowo-skutkowy. Wszystko co si\u0119 wydarzy\u0142o w historii z czego\u015b wynika, m\u00f3wi\u0142a. M\u00f3wi\u0142a te\u017c \u017ce historia jest nauk\u0105 bardzo podatn\u0105 na interpretacje a tak\u017ce zmienn\u0105. Wszystko zale\u017cy od tego kto ma w\u0142adz\u0119. Przekona\u0142em si\u0119 o tym wielokrotnie, ucz\u0105c pewnych wydarze\u0144 z okresu II Wojny \u015awiatowej w przynajmniej czterech zaprzeczaj\u0105cych si\u0119 wersjach. Mistrzyni moja uczy\u0142a mnie tak\u017ce wnikliwej analitycznej obserwacji bo uwa\u017ca\u0142a, \u017ce historia jest powtarzalna i pewne wydarzenia spokojnie mo\u017cna z du\u017c\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105 przewidzie\u0107. My\u015bl\u0119 \u017ce mia\u0142a racj\u0119. Zastanawiam si\u0119 jednak c\u00f3\u017c by powiedzia\u0142a moja szanowna Pani Profesor, gdybym zacz\u0105\u0142 jej opowiada\u0107 o pewnych zjawiskach czas\u00f3w dzisiejszych. Ju\u017c t\u0142umacz\u0119 o co mi chodzi. Ot\u00f3\u017c cywilizacje ludzkie, jakie by nie by\u0142y, zwykle orbituj\u0105 wok\u00f3\u0142 pewnych zjawisk, umiej\u0119tno\u015bci i idei. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w s\u0105 to rzeczy to\u017csame i podstawowe: ogie\u0144, grupa, narz\u0119dzia, j\u0119zyk i mit. Umiej\u0119tno\u015b\u0107 rozpalania ognia si\u0119ga pocz\u0105tk\u00f3w cywilizacji. Ogie\u0144 daje ciep\u0142o, schronienie, bezpiecze\u0144stwo i wiele innych mo\u017cliwo\u015bci. Przy ogniu zbiera si\u0119 grupa. Mo\u017ce by\u0107 to grupa krwi, rodzina, kt\u00f3ra rozszerza si\u0119 w plemi\u0119 itd. Grupa dzieli si\u0119 wed\u0142ug wielu podstawowych czynnik\u00f3w, si\u0142y, umiej\u0119tno\u015bci, wiedzy. Powstaj\u0105 narz\u0119dzia, najpierw te najbardziej proste, p\u00f3\u017aniej z\u0142o\u017cone. N\u00f3\u017c zamienia si\u0119 obrabiark\u0119. Cywilizacja si\u0119 rozwija. Grupa jednoczy si\u0119 wok\u00f3\u0142 warto\u015bci wy\u017cszej, bez kt\u00f3rej nie jest w stanie trwa\u0107 w dobrej kondycji fizycznej i psychicznej. Wiara w co\u015b co jest poza i ponad, w niezrozumia\u0142e stanowi schronienie, poza kt\u00f3rym nic nie jest pewne, bez kt\u00f3rego wszystko si\u0119 rozpada. Wszystkie te sprawy \u0142\u0105czy wsp\u00f3lny j\u0119zyk, kt\u00f3ry staje si\u0119 narz\u0119dziem do przekazywania poprzednich rzeczy. J\u0119zyk, kt\u00f3ry cho\u0107 ewoluuje zachowuje sta\u0142e podstawowe s\u0142owa niezmienne w swoim znaczeniu. S\u0142owo ogie\u0144 zawsze b\u0119dzie si\u0119 odnosi\u0142o do ciep\u0142a i jasno\u015bci, kamie\u0144 zawsze b\u0119dzie okre\u015bleniem twardej i ci\u0119\u017ckiej materii.<\/p>\n
Czemu to wszystko pisz\u0119. Bo obserwuj\u0119 ostatnie dwie dekady. Mamy za sob\u0105 ponad dwie dekady gigantycznego skoku technologicznego. To co wczoraj by\u0142o marzeniem pisarzy SF dzisiaj jest szar\u0105 codzienno\u015bci\u0105. Nie b\u0119d\u0119 podawa\u0142 przyk\u0142ad\u00f3w. Wszyscy mamy oczy i uszy. Jednak zaczynam si\u0119 zastanawia\u0107 czy wraz ze skokiem technologicznym mamy te\u017c skok cywilizacyjny. A mo\u017ce wprost przeciwnie, jako cywilizacja lecimy na \u0142eb na szyj\u0119 w przepa\u015b\u0107? Mo\u017ce jest tak \u017ce s\u0105 to przeciwstawne wektory, kt\u00f3re dawno ju\u017c si\u0119 min\u0119\u0142y. Warto popatrze\u0107 na przedstawione wcze\u015bniej aspekty cywilizacji. Mamy nowoczesne \u017ar\u00f3d\u0142a energii a jednocze\u015bnie ogie\u0144 staje si\u0119 czym\u015b co uwa\u017ca si\u0119 za z\u0142o. Najbardziej pierwotny przejaw cywilizacji, palenie ognia zaczyna by\u0107 passe. Cz\u0119sto jest zakazywane, ograniczane. Piec w domu przyczynia si\u0119 do zag\u0142ady planety, \u015bwieca zabiera ci oddech. Grupa. Jeszcze chyba nigdy w historii ludzko\u015bci ma\u0142a grupa nie by\u0142a zjawiskiem tak ulotnym. Rodzina dla wielu ludzi to nie \u017ar\u00f3d\u0142o bezpiecze\u0144stwa ale raczej przeszkoda do indywidualnego rozwoju. Ale nie tylko rodzina. My ci\u0105gle zmieniamy \u015brodowisko, miejsce zamieszkania, prac\u0119. Wyrzucamy ze znajomych ludzi za pomoc\u0105 jednego klikni\u0119cia myszki. Zwi\u0105zki rozpadaj\u0105 si\u0119 po jednej k\u0142\u00f3tni a praca zmieniana jest gdy tylko pojawia si\u0119 jakakolwiek lepiej p\u0142atna oferta. Cechy rzemie\u015blnik\u00f3w \u0142\u0105czy\u0142y ludzi na pokolenia, wsp\u00f3\u0142czesne projekty trwaj\u0105 kilka miesi\u0119cy. Narz\u0119dzia. Te staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej skomplikowane, maj\u0105 u\u0142atwia\u0107 \u017cycie ale ich obs\u0142uga cz\u0119sto je komplikuje. I znowu nic tu nie jest sta\u0142e. Jeden model urz\u0105dzenia w b\u0142yskawicznym tempie zamienia si\u0119 na kolejny lepszy i nowocze\u015bniejszy. Kto\u015b kto przez kilka lat nie korzysta\u0142 z oprogramowania wypada z obiegu. Szerzy si\u0119 wt\u00f3rny analfabetyzm. Wiele najprostszych narz\u0119dzi wyrzuca si\u0119 poza nawias. Nie potrzebujemy najstarszego z nich, no\u017ca. Chleb kupujemy pokrojony, tak jak szynk\u0119 i ser. Zreszt\u0105 n\u00f3\u017c te\u017c jest passe i w wielu krajach w\u0142a\u015bciwie zakazany w miejscach publicznych. A mit? A wiara? To nam ju\u017c nie potrzebne, to \u015bmieszy lub przynajmniej sk\u0142ania do wzruszenia ramionami. Nie mamy na to czasu. Musimy biec dalej. Szybciej. Tak przynajmniej brzmi narracja. A j\u0119zyk? J\u0119zyk zmienia si\u0119 ca\u0142kowicie. To ju\u017c nie zwyk\u0142e zmiany wynikaj\u0105ce z przemian spo\u0142ecznych czy kulturowych. S\u0142owa wyrywa si\u0119 z korzeniami i zast\u0119puje innym. Cz\u0142owiek zostaje osob\u0105. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo staje si\u0119 zwi\u0105zkiem. Rolnik ju\u017c nie uprawia ziemi ale produkuje \u017cywno\u015b\u0107. Nie rozwa\u017camy, nie zastanawiamy si\u0119 ale w\u0142\u0105czamy my\u015blenie. I tak dalej i tak dalej. Nasze zachowanie zmienia si\u0119 diametralnie. I m\u00f3g\u0142bym o tym jeszcze opowiada\u0107 bardzo d\u0142ugo. Jednak ca\u0142y w\u0105tek zmierza do pytania, kt\u00f3re sobie zadaj\u0119 od jakiego\u015b czasu. Je\u015bli odchodzimy od ognia, grupy, mitu, narz\u0119dzi i j\u0119zyka, to czy przypadkiem nie mamy do czynienia ze zmierzchem cywilizacji? Nie chodzi tu o cywilizacj\u0119 europejsk\u0105 ale o cywilizacj\u0119 ludzi w og\u00f3le. Warto o tym pomy\u015ble\u0107. Lub cho\u0107by o tym \u017ce kiedy nasza technologia nas zawiedzie ( co wydaje si\u0119 oczywiste pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej ) to czy obdarci z niej, przez zwyk\u0142y brak zasilania na d\u0142ugi czas b\u0119dziemy jeszcze cywilizacj\u0105? Czy mo\u017ce niezdoln\u0105 do samoistnienia mas\u0105 osobnik\u00f3w w trakcie b\u0142yskawicznego wymierania?<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Pasjonuj\u0119 si\u0119 histori\u0105. Dawno temu pewna bardzo m\u0105dra nauczycielka historii, zaszczepi\u0142a mi mi\u0142o\u015b\u0107 do tego przedmiotu jednym prostym t\u0142umaczeniem. Wykaza\u0142a \u017ce historia to nie sterta dat i nazw do wykucia na pami\u0119\u0107 ale proces przyczynowo-skutkowy. Wszystko co si\u0119 wydarzy\u0142o w historii z czego\u015b wynika, m\u00f3wi\u0142a. M\u00f3wi\u0142a te\u017c \u017ce historia jest nauk\u0105 bardzo podatn\u0105 na interpretacje a tak\u017ce zmienn\u0105. Wszystko zale\u017cy od tego kto ma w\u0142adz\u0119. Przekona\u0142em si\u0119 o tym wielokrotnie, ucz\u0105c pewnych wydarze\u0144 z okresu II Wojny \u015awiatowej w przynajmniej…<\/p>\n